نشست روسای انجمن‌های علمی با جناب آقای دکتر توفیقی

انتخابات هیئت رئیسه شاخه ریزسازواره‌ها
19 شهریور 1392
جلسه کار گروه تدوین برنامه‌های استراتژیک انجمن ژنتیک ایران
19 شهریور 1392

نشست روسای انجمن‌های علمی با جناب آقای دکتر توفیقی

متن سخنرانی جناب آقای دکتر توفیقی: دکتر توفیقی در جمع انجمن‌های علمی: در نظام تصمیم‌سازی کشور کسی پاسخگوی تصمیمات غلط خود نیست سرپرست وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با تاکید بر تمرکززدایی و واگذاری امور به دانشگاه‌ها از طریق توانمندسازی و ظرفیت‌سازی مدیریتی و تصمیم‌گیری در دانشگاه‌ها، بر ضرورت ایفای نقش جدی‌تر انجمن‌های علمی در نظام تصمیم‌سازی کشور در حوزه وزارت علوم و سایر بخش‌ها تاکید کرد. به گزارش خبرنگار علمی ایسنا، دکتر توفیقی که در جمع نمایندگان 311 انجمن علمی در ساختمان وزارت علوم سخن می‌گفت پس از استعمال نظرات نمایندگان انجمن‌های علمی با ابراز خرسندی از حضور در این نشست، آمادگی خود را برای پیگیری مطالبات و درخواست‌های انجمن‌ها اعلام و خاطرنشان کرد: انجمن‌های علمی در طول سال‌های اخیر از نظر کیفی و کمی رشد داشته و دستاوردهای خیلی خوبی هم داشته‌اند. شخصا در جریان عملکرد برخی از انجمن‌های علمی از نظر تاثیرگذاری که در صنعت داشتند و از حیث انتشارات علمی، مقالات و ارتباطات بین‌الملل این انجمن‌ها بوده ام و فعالیت انجمن‌های علمی قابل دفاع است. وی با بیان این که مشکلاتی وجود دارد که راه حل آنها در دست خود انجمن‌ها است گفت: مشکلی که در نظام برنامه‌ریزی است و برخی از مشکلات ما به آنجا بر می‌گردد این است که در قانون برنامه و مبانی آن معمولا مراجع تصمیم‌گیری نوشته می‌شود ولی چگونگی تصمیم‌گیری نوشته نمی‌شود. تصور من این است که انجمن‌های علمی ادعایی ندارند که می‌خواهند در نظام تصمیم‌گیری نقشی داشته باشند، بلکه آنها می‌خواهند در نظام تصمیم‌سازی نقش داشته باشند. مثلا گفته می‌شود که سازمان مدیریت مسوول تبیین قانون بودجه است، که مرجع تصمیم‌گیری آن مشخص است و یا مثلا می‌گویند که دولت باید مرجع آیین‌نامه راتصویب کند، اینها همه مشخص هستند ولی اینکه چگونه باید یک تصمیم ساخته شود به نظر من آنجا باید انجمن‌های علمی نقش ایفا کنند. دکتر توفیقی در ادامه گفت: باید تقاضای دانش را در کشورمان زیاد کنیم تا به وجود انجمن‌های علمی نیاز باشد چرا که انجمن‌های علمی کالا تولید نمی‌کنند بلکه دانش تولید می‌کنند؛ بنابراین باید برای این دانش مشتری پیدا شود. وی با اشاره به مشکل دیگری که راه حل آن بر عهده خود انجمن‌ها است افزود: بعضی از مسائل در جامعه ما هنوز ارزش مشخصی ندارند مثلا فکر و سرمایه‌های فکری کجا ارزش‌گذاری می‌شوند؟ برای مثال با یک تصمیم غلط، ده‌ها نخبه از کشور مهاجرت می‌کنند. ارزش اقتصادی این مساله کجاست؟ شما دو تصمیم را مقایسه کنید که می‌تواند منجر به دو نتیجه‌ متفاوت شود و ارزش اقتصادی این دو تصمیم با هم مقایسه شوند، چه کسی پاسخگو است؟ من یک تصمیمی برای گزینش هیات علمی اتخاذ می‌کنم که صد نفر از افراد هیات علمی از کشور فرار می‌کنند. چه کسی باید پاسخگو باشد که ارزش اقتصادی این تصمیم کجاست و یا بر عکس؟ من با مشورت با صاحب‌نظران تصمیمی می‌گیرم که باعث می‌شود که پنجاه نفر نخبه جذب شوند. این مساله می‌تواند همه جا مطرح شود. یعنی ارزش سرمایه‌های فکری که انجمن‌های علمی هم جزئی از این سرمایه‌ها هستند را چه کسی تعیین می‌کند؟ چه کسی ارزش‌گذاری فکری می‌کند؟ چه کسی ارزش‌های این تصمیمات را با هم مقایسه می‌کند؟ از دکتر براری – رییس کمیسیون انجمن‌های علمی – خواهش می‌کنم که وارد این عرصه بشوند. ما هم در دولت در صورتی که قسمت بود به این سمت برویم. ما در نظام مدیریتی کشور و در نظام تصمیم‌سازی کشور برای روش‌های تصمیم‌گیری ارزش اقتصادی قائل نیستیم. هر کسی به راحتی هر تصمیمی بخواهد می‌گیرد و در قبال آن تصمیم هم پاسخگو نیست. وی خاطرنشان کرد: به شدت مخالف مدیریت متمرکز در وزارت علوم هستم که مثلا جذب هیات علمی، پذیرش دانشجوی دکتری و غیره همه توسط وزارتخانه انجام بشود با این تصور که دانشگاه‌ها نمی‌توانند این کار را به خوبی انجام بدهند. حتی اگر این پیش‌فرض هم درست باشد که دانشگاه‌ها نمی‌توانند کاری را خوب انجام بدهند راه حل این نیست که وزارتخانه آن کار را انجام بدهد بلکه باید دانشگاه‌ها را توانمند کند. یعنی مهمترین وظیفه وزارت علوم، توانمند سازی، ظرفیت‌سازی مدیریتی و تصمیم‌گیری در دانشگاه‌ها است. ما باید دانشگاهی را تصور کنیم که می‌تواند دانشجوی دکتری خود را پذیرش کند و نقطه‌ظعف‌ها را هم نداشته باشد. یعنی اگر قرار باشد که وزارت علوم خودش را متصدی تمام امور بداند اصلا نیازی به این همه انجمن ندارد. با عدم تمرکز برای انجمن‌ها کار و وظیفه درست می‌شود. البته همه اینها در گرو توانمندسازی خود انجمن‌های علمی است. یعنی خود انجمن‌ها هم باید نشان بدهند که ظرفیت‌های بالایی دارند. گفتنی است، در جلسه روسای انجمن‌های علمی با سرپرست وزارت علوم، نمایندگان انجمن‌های علمی به بیان درخواست‌های انجمن‌ها از وزارت علوم پرداختند که از مهمترین این خواسته‌ها می‌توان به نهادینه‌سازی اثربخشی انجمن‌ها در ذهن تصمیم‌گیرندگان کشور، کاهش مداخلات وزارت علوم در انجمن‌های علمی، مشخص شدن جایگاه انجمن‌های علمی در حوزه فناوری، نقش انجمن‌های علمی در رفع چالش‌های کشور، آمادگی انجمن‌ها برای مساعدت به ارزیابی وضعیت فعلی علوم تحقیقات و فناوری و تبیین آنچه دولت دکتر روحانی تحویل می‌گیرند و جلوگیری از استخدام فله‌یی عضو هیات علمی در برخی دانشگاه‌ها اشاره کرد. دکتر توفیقی رییس جمعیت توسعه علمی ایران در ادامه سخنان خود گفت: مساله بعدی نگاه سرمایه‌گذاران به انجمن‌های علمی است که نگاهی هزینه‌یی است و نگاه سرمایه‌گذاری نیست. ما انجمن‌ها باید به صورتی خودمان را نشان بدهیم که دولت، بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران در صورت همکاری با انجمن‌های علمی بدانند که ارزش افزوده‌ای وجود خواهد داشت. از دید نظام بودجه‌یی دولت، انجمن‌ها الان تنها پول خرج می‌کنند. در جهان نگاه به سرمایه‌گذاری روی دانش نگاه بسیار جدیدی است. انجمن‌های علمی بر روی تولید ناخالص ملی چه تاثیری دارند؟ بنابراین یکی از موانعی که در دولت است برای این است که این نگاه را در ذهن دارند و ما هم نتوانستیم که این نگاه را عوض کنیم؛ بنابراین پیشنهاد می‌کنم که در این زمینه‌ها کار شود و انجمن‌ها تاثیرات خودشان را در توسعه کشور و تولید ناخالص کشور نشان دهند. وی درباره نقش انجمن‌ها در دیپلماسی علم و فناوری گفت: ما در عرصه‌های علمی بین‌المللی خیلی کم حضور داریم و اگر انجمن‌های علمی در عرصه بین‌المللی حضور داشته باشند، معتقد هستم که می‌توانستند اثرات تحریم‌ها را کاهش دهند. ایران در مجامع جهانی حضور کم‌رنگی دارد و بعضا غیبت دانشمندان و متخصصان ما در مجامع بین‌المللی تاثیراتی منفی داشته است مثل تحریم دانشگاه‌ها، مقالات و غیره. یکی از دلایل اجرای این تحریم‌ها این است که ما در آن مجامع حضور نداشتیم و از غیبت ما سوء استفاده می‌شود. اساسا تجربه نشان داده است که اگر ارتباطات علمی بین کشورها قوی شود در روابط سیاسی آنها بسیار تاثیرگذار خواهد بود. دکتر توفیقی گفت: در سال‌های گذشته در مورد دانشگاه کارآفرین خیلی صحبت کردم و می‌خواهم امروز در مورد وزارت کارآفرین هم صحبت بکنم. در صحبت نمایندگان انجمن‌ها به این مطلب اشاره شد که در ساختمان وزارت علوم برای هر رشته‌ای ده‌ها شورا است ولی انجمن‌های علمی در آنها نیستند، این مساله درست است. من همیشه بر این باور معتقد بودم که وزارتخانه از نظر مدیریتی باید به گونه‌ای عمل کند که دانشگاه‌ها توانمند بشوند و نباید خودش کار دانشگاه‌ها را انجام بدهد. در پایان دکترتوفیقی از حاضرین خواستند از ورود به بحث های سیاسی اجتناب ورزند و مسائل سیاسی را با مسائل علمی نیامیزند.1

دیدگاه ها بسته شده است